React Server Components (RSC), React'in bileşen modelini sunucu ve tarayıcı arasında ikiye bölen mimarisi. Next.js App Router ile çalışıyorsanız farkında olmasanız da zaten kullanıyorsunuz. Bu yazıda RSC'nin ne olduğunu, SSR ile neden karıştırıldığını, nerede gerçekten kazandırdığını ve Aralık 2025'teki güvenlik açıklarından sonra nelere dikkat etmek gerektiğini anlatıyoruz.
Kısa cevap: React Server Components (RSC), yalnızca sunucuda ya da build sırasında çalışan React bileşenleridir. Kodları ve kullandıkları kütüphaneler tarayıcıya gönderilmez; tarayıcıya sadece render çıktısı (RSC Payload) gider. Özetle:
- Veritabanı, dosya sistemi ve gizli anahtarlara doğrudan erişebilir,
async/awaitile veri çekebilir- JavaScript paketine eklenmez, bu yüzden tarayıcı daha az kod indirir
useState,onClickgibi etkileşimler için'use client'ile işaretlenen Client Component'ler gerekir- SSR'ın yerine geçmez; Next.js App Router ikisini birlikte kullanır
React 19 ile stabil hâle geldi ve App Router'da varsayılan bileşen türüdür.
React Server Components Nedir?
React'in resmi dokümantasyonu Server Component'i şöyle tanımlıyor: istemci uygulamanızdan ya da SSR sunucusundan ayrı bir ortamda, paketlemeden önce render edilen yeni bir bileşen türü. Bu ortam iki şey olabilir:
- Build zamanı: Bileşen CI sunucusunda bir kez çalışır (statik sayfalar).
- İstek zamanı: Bileşen her istekte web sunucusunda çalışır (dinamik sayfalar).
İki durumda da bileşenin kodu tarayıcıya gitmez. Tarayıcıya giden şey, React'in "RSC Payload" dediği, render edilmiş ağacın kompakt bir temsili ve Client Component'lerin nereye yerleşeceğini gösteren referanslardır. (React dokümanı: Server Components)
Sık yapılan bir yanlışı baştan düzeltelim: Server Component'i işaretleyen bir direktif yok. 'use server', Server Component değil Server Function (Next.js'teki adıyla Server Action) tanımlar. App Router'da 'use client' yazmayan her dosya zaten Server Component'tir.
Mental Model
Şöyle düşün:
┌─────────────────────────────────────────────────┐
│ SUNUCU (istek ya da build anı) │
│ ┌──────────────────────────────────────────┐ │
│ │ Server Components │ │
│ │ - Veritabanı sorguları │ │
│ │ - API çağrıları, dosya okuma │ │
│ │ - Gizli anahtarlar │ │
│ │ - Kodu tarayıcı paketine girmez │ │
│ └──────────────────────────────────────────┘ │
└─────────────────────────────────────────────────┘
│
│ RSC Payload (+ ilk istekte HTML)
▼
┌─────────────────────────────────────────────────┐
│ TARAYICI │
│ ┌──────────────────────────────────────────┐ │
│ │ Client Components │ │
│ │ - useState, useEffect │ │
│ │ - Event handler'lar (onClick, onChange) │ │
│ │ - Browser API'leri │ │
│ │ - Hydration ile etkileşimli hâle gelir │ │
│ └──────────────────────────────────────────┘ │
└─────────────────────────────────────────────────┘
RSC vs SSR: Kritik Fark
İki kavram sürekli karıştırılıyor çünkü ikisi de "sunucuda render" içeriyor. Fark, bileşen kodunun tarayıcıya gidip gitmediğinde.
| SSR (klasik) | React Server Components | |
|---|---|---|
| Nerede çalışır? | Önce sunucuda, sonra tarayıcıda tekrar (hydration) | Yalnızca sunucuda ya da build'de |
| Bileşen kodu pakete girer mi? | Evet | Hayır |
useState / onClick | Kullanılabilir | Kullanılamaz |
| Veritabanına doğrudan erişim | Hayır (ayrı API ya da veri fonksiyonu gerekir) | Evet |
async bileşen | Hayır | Evet |
| Çıktı | HTML | RSC Payload (Next.js ilk istekte bunu HTML'e de çevirir) |
Server-Side Rendering (SSR)
// Klasik SSR/CSR bileşeni: kod tarayıcıya da gönderilir
function ProductPage({ productId }) {
const [product, setProduct] = useState(null);
useEffect(() => {
// Tarayıcıda çalışır, ayrı bir API ucu gerekir
fetch(`/api/products/${productId}`)
.then(res => res.json())
.then(setProduct);
}, [productId]);
return <div>{product?.name}</div>;
}
SSR'da:
- İlk HTML sunucuda oluşturulur
- Aynı bileşenin JavaScript kodu tarayıcıya gönderilir
- Hydration ile bileşen tarayıcıda yeniden çalışıp etkileşimli hâle gelir
React Server Components (RSC)
// Server Component: bu kod SADECE sunucuda çalışır
async function ProductPage({ productId }) {
// Doğrudan veritabanı sorgusu, araya API ucu gerekmez
const product = await db.products.findUnique({
where: { id: productId }
});
return (
<div>
<h1>{product.name}</h1>
<p>{product.description}</p>
{/* Etkileşim gereken tek parça Client Component */}
<AddToCartButton productId={product.id} />
</div>
);
}
RSC'de:
- Bileşen kodu sadece sunucuda çalışır, pakete girmez
- Bu bileşen için hydration yapılmaz (içindeki Client Component'ler hydrate edilir)
- Veritabanı ve dosya sistemine doğrudan erişim mümkündür
Performans Kazanımları Nereden Geliyor?
RSC'nin kazancı tek bir sihirli sayı değil; iki mekanizmadan geliyor. Ne kadar kazanacağınız, sayfanızın ne kadarının gerçekten etkileşim gerektirdiğine bağlı.
1. Ağır bağımlılıklar tarayıcıda kalmaz
Markdown parser, syntax highlighter, tarih kütüphanesi gibi bağımlılıklar yalnızca render için gerekiyorsa, Server Component'te kullanıldıklarında tarayıcı paketine girmez. Normal import yeterlidir; dinamik import'a gerek yok:
// Server Component: marked ve sanitize-html sunucuda kalır
import { marked } from 'marked';
import sanitizeHtml from 'sanitize-html';
import { getPost } from '@/lib/posts';
export default async function BlogPost({ slug }: { slug: string }) {
const post = await getPost(slug);
const html = sanitizeHtml(await marked(post.content));
return <article dangerouslySetInnerHTML={{ __html: html }} />;
}
Aynı bileşen 'use client' ile yazılsaydı her iki kütüphane de ziyaretçinin indirdiği JavaScript'e eklenirdi. React dokümanındaki örnek de tam olarak bu senaryo.
2. Veri sunucuda, kaynağa yakın çekilir
Tarayıcı → API → veritabanı gidiş dönüşü yerine sorgu, veritabanına yakın sunucuda çalışır. Birbirinden bağımsız sorguları paralel başlatmak önemli:
async function Dashboard() {
// Üç sorgu aynı anda başlar, waterfall oluşmaz
const [user, stats, notifications] = await Promise.all([
getUser(),
getStats(),
getNotifications()
]);
return (
<div>
<UserProfile user={user} />
<Stats data={stats} />
<NotificationList items={notifications} />
</div>
);
}
Kendi ölçümünüzü yapmak için next build çıktısındaki "First Load JS" değerlerini değişiklikten önce ve sonra karşılaştırın, saha verisi için de PageSpeed Insights'taki LCP ve INP değerlerine bakın. Ölçüm yöntemi için benchmark rehberimize göz atabilirsiniz.
Next.js'te RSC Kullanımı
Next.js App Router (13.4 ile stabil) RSC'yi varsayılan yapar. Next.js 16'da params ve searchParams Promise olarak gelir, bu yüzden örneklerde await kullanıyoruz.
Server Component (Varsayılan)
// app/products/page.tsx
// 'use client' YOK = Server Component
import { db } from '@/lib/db';
export default async function ProductsPage() {
const products = await db.products.findMany({
orderBy: { createdAt: 'desc' },
take: 20
});
return (
<main>
<h1>Ürünlerimiz</h1>
<ProductGrid products={products} />
</main>
);
}
Client Component (Etkileşim Gerektiğinde)
// components/AddToCartButton.tsx
'use client'; // Bu dosya ve import ettikleri tarayıcı paketine girer
import { useState } from 'react';
import { addToCart } from '@/actions/cart'; // 'use server' ile tanımlı Server Function
export function AddToCartButton({ productId }: { productId: string }) {
const [loading, setLoading] = useState(false);
async function handleClick() {
setLoading(true);
await addToCart(productId);
setLoading(false);
}
return (
<button onClick={handleClick} disabled={loading}>
{loading ? 'Ekleniyor...' : 'Sepete Ekle'}
</button>
);
}
Kompozisyon Paterni
// Server Component içinde Client Component
async function ProductCard({ id }: { id: string }) {
const product = await getProduct(id);
return (
<article>
{/* Statik kısım: sunucuda render edilir */}
<Image src={product.image} alt={product.name} width={400} height={300} />
<h2>{product.name}</h2>
<span>{formatPrice(product.price)}</span>
{/* Etkileşimli kısımlar: Client Component */}
<AddToCartButton productId={id} />
<WishlistButton productId={id} />
</article>
);
}
Hangisini Ne Zaman Kullanmalı?
| İhtiyaç | Server Component | Client Component |
|---|---|---|
| Veri çekme, veritabanı sorgusu | ✅ | Mümkün ama gereksiz API katmanı |
| Gizli anahtar, env değişkeni | ✅ | ❌ (tarayıcıya sızar) |
| Ağır render kütüphanesi (markdown, highlight) | ✅ | Pakete eklenir |
useState, useEffect, custom hook | ❌ | ✅ |
onClick, onChange | ❌ | ✅ |
localStorage, window, geolocation | ❌ | ✅ |
| Class component | ❌ | ✅ |
Yaygın Hatalar ve Çözümleri
1. Server Component'te hook kullanmak
// ❌ YANLIŞ: Server Component'te hook ve event handler olmaz
async function Counter() {
const [count, setCount] = useState(0); // Hata
return <button onClick={() => setCount(c => c + 1)}>{count}</button>;
}
// ✅ DOĞRU: ayrı dosyada Client Component olarak işaretle
'use client';
import { useState } from 'react';
export function Counter() {
const [count, setCount] = useState(0);
return <button onClick={() => setCount(c => c + 1)}>{count}</button>;
}
2. Client Component içinden Server Component import etmek
Bir Client Component'in import ettiği her şey istemci paketine girer. Server Component'i Client Component içinde kullanmak istiyorsanız onu import etmeyin, children (ya da başka bir prop) olarak dışarıdan geçirin:
// ❌ YANLIŞ: import edilen ServerContent artık istemcide çalışmaya çalışır
'use client';
import { ServerContent } from './ServerContent';
export function Accordion() {
const [open, setOpen] = useState(false);
return <div>{open && <ServerContent />}</div>;
}
// ✅ DOĞRU: Server Component'i sunucu tarafında children olarak geçir
// Accordion.tsx
'use client';
export function Accordion({ children }: { children: React.ReactNode }) {
const [open, setOpen] = useState(false);
return (
<div>
<button onClick={() => setOpen(o => !o)}>Aç/Kapa</button>
{open && children}
</div>
);
}
// page.tsx (Server Component)
export default async function Page() {
const data = await getData();
return (
<Accordion>
<ServerContent data={data} /> {/* Sunucuda render edilir */}
</Accordion>
);
}
3. Gereksiz 'use client'
Sadece veri gösteren bir bileşene 'use client' eklemek, onu ve tüm import'larını tarayıcı paketine taşır. Kural: 'use client' direktifini ağacın mümkün olduğunca yaprağına, etkileşimin olduğu en küçük bileşene koyun.
4. Hassas veriyi Client Component'e prop olarak geçmek
Server Component'ten Client Component'e geçen her prop serileştirilip tarayıcıya gönderilir. Tüm kullanıcı kaydını (passwordHash, iç notlar vb.) prop olarak geçirmek, onları sayfa kaynağına yazmak demektir. Yalnızca gereken alanları seçip geçirin.
Best Practices
1. Veriyi ihtiyaç duyan bileşende çekin, waterfall'a dikkat edin
// app/products/[id]/page.tsx
export default async function ProductPage({
params,
}: {
params: Promise<{ id: string }>;
}) {
const { id } = await params;
// Ürün ve yorumlar birbirine bağlı değil: paralel başlat
const [product, reviews] = await Promise.all([
getProduct(id),
getReviews(id),
]);
return (
<>
<ProductDetails product={product} />
<ProductReviews reviews={reviews} />
<AddToCartSection productId={product.id} />
</>
);
}
Art arda yazılan iki await, ikinci sorguyu birincinin bitmesine kadar bekletir. Bağımsız sorguları Promise.all ile başlatın.
2. Yavaş kısımları Suspense ile stream edin
import { Suspense } from 'react';
export default function Page() {
return (
<div>
{/* Hemen gösterilir */}
<Header />
{/* Veri gelince akar */}
<Suspense fallback={<ProductsSkeleton />}>
<Products />
</Suspense>
{/* En yavaş kısım sayfayı bekletmez */}
<Suspense fallback={<RecommendationsSkeleton />}>
<Recommendations />
</Suspense>
</div>
);
}
3. Sunucu kodunu server-only ile koruyun
Veritabanı ya da gizli anahtar kullanan modüllerin başına import 'server-only' ekleyin. Bu modül yanlışlıkla bir Client Component'ten import edilirse build hata verir.
Güvenlik: Aralık 2025 RSC Açıkları
RSC'yi değerlendirirken atlanmaması gereken bir konu var. React ekibi 3 Aralık 2025'te RSC'yi işleyen react-server-dom-webpack, react-server-dom-parcel ve react-server-dom-turbopack paketlerinde kritik bir açık duyurdu:
Kaynak: React Blog, 3 Aralık 2025
Önemli noktalar:
- Etkilenen sürümler: React 19.0, 19.1.0, 19.1.1 ve 19.2.0. İlk yamalar 19.0.1, 19.1.2 ve 19.2.1'de geldi; sonraki DoS açıkları için ek yamalar yayımlandı.
- Etkilenen framework'ler: Next.js 13.3'ten 16.x'e kadar App Router kullanan sürümler, React Router (RSC modu), Waku,
@vitejs/plugin-rsc, Parcel RSC ve Redwood SDK. - Kendinize özel Server Function yazmamış olmanız sizi korumaz. React'in açıklamasına göre RSC destekleyen her uygulama etkileniyordu.
Pratik sonuç: RSC kullanan bir projede React ve Next.js'i kendi sürüm hattının en güncel yamasında tutmak bir bakım görevi değil, güvenlik gereksinimi. Bakım sözleşmesi olmayan, "teslim edildi, bitti" denmiş Next.js projeleri bu dönemde en riskli gruptu. Projeniz bir ajans ya da freelancer tarafından yapıldıysa, bağımlılık güncellemelerinin kimin sorumluluğunda olduğunu yazılı olarak netleştirin.
Sonuç
React Server Components, SSR'ın yeni adı değil; bileşen kodunun nerede çalışacağını bileşen bazında seçmenizi sağlayan ayrı bir model.
Akılda tutulacaklar:
- RSC ≠ SSR; Next.js App Router ikisini birlikte kullanır
- Varsayılan Server Component,
'use client'sadece etkileşimin olduğu yaprak bileşenlerde - Server Component'i Client Component'e import ederek değil,
childrenolarak geçirin - Kazanç sayfanın ne kadarının statik olduğuna bağlı; ölçmeden "dramatik" demeyin
- React ve Next.js yamalarını takip edin: Aralık 2025 açıkları RSC kullanan her projeyi etkiledi
Next.js'in genel yapısı için Next.js nedir yazımıza, kendi projelerimizde neden Next.js seçtiğimiz için bu yazıya göz atabilirsiniz.
Next.js ve RSC ile proje mi geliştirmek istiyorsunuz? Canlı sonrası güncellemeleri de üstlenen bir yazılım ajansı arıyorsanız özel yazılım geliştirme hizmetimizi inceleyin veya bizimle iletişime geçin.



