Web performansı artık sadece "nice to have" değil. Google, Core Web Vitals dokümanında iyi Core Web Vitals değerlerinin "çekirdek sıralama sistemlerinin ödüllendirmeyi hedeflediği" sayfa deneyimiyle örtüştüğünü söylüyor ve site sahiplerine iyi değerler hedeflemesini öneriyor. Yine de bu bir garanti değil: hızlı ama içeriği zayıf bir sayfa, yavaş ama daha faydalı bir sayfayı geçemez. Performansın asıl getirisi kullanıcıda, yani hemen çıkmayan ziyaretçide ve tamamlanan formda.
Güncelleme (13 Ekim 2026): Yazı Next.js 16'ya göre güncellendi.
priorityyerinepreload, Server Component'lerdessr: falsekısıtı, varsayılan görsel formatı verevalidatePathörneği düzeltildi. Kaynağı gösterilemeyen proje tablosu, MEF Üniversitesi proje sayfamızdaki sonuçlarla değiştirildi.
Core Web Vitals nedir?
Google'ın sayfa deneyimi için ölçtüğü üç metrik ve web.dev'in "iyi" eşikleri:
| Metrik | Ne ölçer? | "İyi" eşiği |
|---|---|---|
| LCP (Largest Contentful Paint) | Sayfadaki en büyük içeriğin görünme süresi | ≤ 2,5 sn |
| INP (Interaction to Next Paint) | Tıklama/dokunma sonrası ekranın tepki süresi | ≤ 200 ms |
| CLS (Cumulative Layout Shift) | Yükleme sırasında içeriğin kayması | ≤ 0,1 |
İki ayrıntı sık atlanıyor:
- Eşikler, sayfa yüklemelerinin 75. yüzdelik dilimine göre değerlendirilir; mobil ve masaüstü ayrı ayrı. Yani kendi hızlı bilgisayarınızda gördüğünüz değer değil, yavaş telefondaki kullanıcının yaşadığı belirleyicidir.
- INP, 2024'te FID'in yerini aldı. Eski rehberlerde hâlâ FID geçiyorsa o kısmı dikkate almayın.
Next.js'in hazır sunduğu performans araçları
1. Otomatik code splitting ve lazy loading
App Router'da Server Component'ler zaten otomatik olarak bölünür ve tarayıcıya JavaScript göndermez. Lazy loading'in asıl işe yaradığı yer, ağır Client Component'lerdir: grafik kütüphaneleri, harita, zengin metin editörü, modal içerikleri.
'use client'
import dynamic from 'next/dynamic'
// Sadece tarayıcıda çalışan ağır bir bileşen
const Chart = dynamic(() => import('./Chart'), {
loading: () => <Skeleton />,
ssr: false,
})
Dikkat: ssr: false seçeneği yalnızca Client Component içinde çalışır. Next.js dokümanına göre bunu bir Server Component'te kullanırsanız build hata verir ("ssr: false is not allowed with next/dynamic in Server Components"). Bu yazının eski sürümündeki örnek de bu hatayı içeriyordu; dosyanın başındaki 'use client' satırı bu yüzden önemli.
2. next/image ile görsel optimizasyonu
next/image bileşeni:
- Görseli tarayıcının desteklediği modern formata dönüştürür. Varsayılan format WebP'dir; AVIF istiyorsanız
next.configiçindeimages.formatsayarına eklemeniz gerekir. - Varsayılan olarak lazy loading uygular.
- Ekran genişliğine göre
srcsetüretir. width/heightsayesinde görselin yerini önceden ayırır (CLS'i önler).
import Image from 'next/image'
import hero from './hero.jpg' // statik import: boyut ve blur önizleme otomatik
<Image
src={hero}
alt="Ürün vitrini"
preload // Next.js 16: LCP görseli için (eski adı: priority)
placeholder="blur"
/>
Next.js 16 ile priority prop'u kullanımdan kaldırılmaya başlandı (deprecated), yerine preload geldi. Resmi doküman ayrıca çoğu durumda preload yerine loading="eager" veya fetchPriority="high" kullanmayı öneriyor. preload'u yalnızca sayfanın tek ve belirgin LCP görseli (genelde hero) için kullanın. Ekran genişliğine göre farklı görseller LCP olabiliyorsa preload doğru seçim değildir.
placeholder="blur" için uzak (remote) görsellerde blurDataURL vermeniz gerekir. Statik import edilen jpg/png/webp/avif dosyalarında bu değer otomatik üretilir.
3. next/font ile font optimizasyonu
next/font Google Fonts'u bile build sırasında indirip kendi alan adınızdan sunar. Tarayıcı Google'a ayrı istek atmaz, font dosyası da önceden yüklenir.
import { Inter } from 'next/font/google'
const inter = Inter({
subsets: ['latin', 'latin-ext'], // Türkçe karakterler için latin-ext
display: 'swap',
variable: '--font-inter',
})
Türkçe sitelerde latin-ext alt kümesini unutmayın; yoksa ğ, ş, İ gibi karakterler yedek fonttan çizilir ve görünür bir "font atlaması" oluşur.
Metrik metrik pratik iyileştirmeler
LCP'yi düşürmek
- LCP elementini bulun. Chrome DevTools > Performance panelinde "LCP" işareti hangi elementi gösteriyorsa ona odaklanın. Çoğu zaman hero görseli ya da büyük başlıktır.
- LCP görselini lazy yüklemeyin.
preloadveyafetchPriority="high"verin. - Üçüncü taraf script'leri erteleyin. Analytics, chat widget ve reklam script'leri ana içerikle bant genişliği için yarışır.
import Script from 'next/script'
<Script
src="https://example.com/widget.js"
strategy="lazyOnload" // sayfa boştayken yüklenir
/>
- Sunucu yanıtını hızlandırın. Statik üretilebilen sayfayı statik üretin (aşağıdaki önbellek bölümü). Yavaş bir veritabanı sorgusu, en iyi görsel optimizasyonunu bile boşa çıkarır.
CLS'i sıfıra yaklaştırmak
- Her görsele boyut verin (
next/imagebunu zorunlu tutar). - Reklam, banner ve embed'lere yer ayırın. Sonradan yüklenip içeriği aşağı iten çerez bandı en yaygın CLS kaynağıdır.
- Fontları
next/fontile yükleyin. Yedek fontun ölçülerini otomatik ayarladığı için font değişiminde metin daha az zıplar.
/* Yüklenmeden önce yer ayır */
.embed-container {
aspect-ratio: 16 / 9;
}
INP'yi iyileştirmek
INP genellikle "tıklıyorum ama bir şey olmuyor" hissidir ve ana iş parçacığını (main thread) uzun süre meşgul eden JavaScript'ten kaynaklanır.
- Client JavaScript'i azaltın. Etkileşim gerektirmeyen bileşeni Server Component olarak bırakın;
'use client'sınırını ağacın mümkün olduğunca altına itin. Ayrıntılar için React Server Components rehberimize bakın. - Acil olmayan güncellemeleri ayırın. Büyük bir listeyi filtrelerken
useTransitionile input'un tepkisini, liste güncellemesinden önce gösterebilirsiniz. - Ağır hesaplamayı Web Worker'a taşıyın.
- Gereksiz render'ları kesin. React Compiler veya
React.memoile, ama önce ölçün: memoization'ın da bir maliyeti var.
Önbellek (caching) stratejileri
Statik üretim
Mümkün olan her sayfayı build sırasında üretin:
export async function generateStaticParams() {
const products = await getProducts()
return products.map((p) => ({ slug: p.slug }))
}
Zaman bazlı yenileme (ISR)
export const revalidate = 3600 // en fazla saatte bir yeniden üret
İsteğe bağlı yenileme
İçerik değiştiğinde (ör. CMS webhook'u) ilgili sayfayı hemen yenileyin:
// app/api/revalidate/route.ts
import { revalidatePath } from 'next/cache'
export async function POST(request: Request) {
// Gerçek projede burada gizli anahtar kontrolü yapın
revalidatePath('/products')
return Response.json({ revalidated: true })
}
Next.js 16 ile gelen Cache Components ve 'use cache' yönergesi, önbelleği sayfa yerine bileşen ve fonksiyon düzeyinde yönetmeyi sağlıyor. Neyin değiştiğini Next.js nedir yazımızdaki Next.js 16 tablosunda özetledik.
Gerçek bir projeden: MEF Üniversitesi
MEF Üniversitesi web sitesini Next.js, DatoCMS ve Vercel ile yeniden kurduk. Proje sayfasında paylaştığımız sonuçlar:
| Sonuç | Değer |
|---|---|
| Lighthouse skoru | 95+ |
| Sayfa yükleme süresi | %60 iyileşme |
| Organik trafik | %40 artış |
Bu sonuçta tek bir "sihirli ayar" yoktu. Görseller CDN üzerinden boyutlandırılıp modern formatta sunuldu, etkileşimsiz sayfalar Server Component olarak kaldı, içerik sayfaları statik üretilip CMS değişikliğinde yenilendi. Teknik ayrıntılar MEF headless dönüşümü vaka çalışmamızda.
Ölçmeden optimize etmeyin
Lighthouse bir laboratuvar testidir: tek cihaz, tek bağlantı, tek an. Google'ın değerlendirdiği ise gerçek kullanıcı (saha) verisidir. Bu yüzden:
- Search Console'daki Core Web Vitals raporunu düzenli kontrol edin.
- PageSpeed Insights'ta üstteki "gerçek kullanıcı deneyimi" bölümüne bakın; alttaki Lighthouse skoruna değil.
- Kendi gerçek kullanıcı verinizi toplamak için Next.js'in
useReportWebVitalshook'unu veya Vercel Speed Insights'ı kullanın.
Sitenizin bugünkü durumunu görmek isterseniz ücretsiz PageSpeed analiz aracımızla Core Web Vitals değerlerinizi ölçebilirsiniz.
Bu yazıda geçen teknolojiler hakkında daha fazlası: Next.js, Vercel ve Supabase.
Yavaş bir siteyle mi uğraşıyorsunuz? Next.js projeleri geliştiren bir yazılım ajansı olarak Digitexa performans sorunlarının kaynağını ölçerek bulur. Ücretsiz performans analizi için yazın.



